___

Istotą cywilizacji [...] musi być dynamika. Cywilizacja istnieje tak długo, jak długo znajduje się w fazie ekspansji; potem następuje jej zmierzch. Na Zachodzie jest bardzo silne poczucie kryzysu. Na pytania: jaki jest nasz program wobec świata? co mamy dalej robić?, Zachód nie znajduje odpowiedzi i jedyne, co tam naprawdę interesuje ludzi, to kontynuacja wysokiej konsumpcji. Zaczyna się odradzać sytuacja, w jakiej znalazło się Imperium Rzymskie, które w miarę postępujących trudności odgradzało się granicami od świata barbarzyńskiego. Ryszard Kapuściński, zapiski o XX i XXI wieku, s.151
___